İşçilik maliyeti nasıl hesaplanır?
İşçilik maliyeti, brüt ücrete işverenin ödediği sigorta ve işsizlik primlerinin eklenmesi, uygulanabilen teşviklerin düşülmesi ve yan maliyetlerin ilave edilmesiyle bulunur. Çalışanın eline geçen net ücret ise brüt ücretten çalışan payı kesintilerin düşülmesiyle hesaplanır. Aynı brüt ücret için işveren maliyeti ve net ücret, teşvik durumuna ve yıl içindeki kümülatif vergi matrahına göre farklılaşabilir.
Çalışan tarafındaki kesintiler
| Kalem | Ne anlama gelir | Güncel değerin kaynağı |
|---|---|---|
| SGK primi çalışan payı | Prime esas kazanç üzerinden çalışandan kesilen sigorta primi | 5510 sayılı Kanun 81. madde, SGK duyuruları |
| İşsizlik sigortası çalışan payı | İşsizlik sigortası fonuna çalışan adına kesilen prim | 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu, SGK duyuruları |
| Gelir vergisi | Kümülatif matraha göre ücret tarifesiyle hesaplanan vergi | Gelir Vergisi Kanunu 103. madde ve yıllık GVK genel tebliği |
| Damga vergisi | Ücret ödemesine ilişkin kâğıt üzerinden alınan vergi | Damga Vergisi Kanunu ekli tablo |
| Asgari ücret istisnası | Asgari ücrete isabet eden kısım için gelir ve damga vergisi istisnası | GVK 23. madde, Damga Vergisi Kanunu ve ilgili tebliğler |
İşveren tarafındaki kalemler
| Kalem | Ne anlama gelir | Güncel değerin kaynağı |
|---|---|---|
| SGK primi işveren payı | Kısa ve uzun vadeli sigorta kolları ile genel sağlık sigortası için işverenin ödediği pay | 5510 sayılı Kanun 81. madde, SGK duyuruları |
| Kısa vadeli sigorta kolları primi | İş kazası ve meslek hastalığı riskine karşı alınan prim | 5510 sayılı Kanun 83. madde |
| İşsizlik sigortası işveren payı | İşverenin işsizlik sigortası fonuna ödediği pay | 4447 sayılı Kanun, SGK duyuruları |
| Hazine desteği ve teşvikler | Koşulları sağlayan işverenlerin prim yükünü azaltan indirimler | SGK teşvik duyuruları ve ilgili kanun maddeleri |
| Prime esas kazanç alt ve üst sınırı | Primin hesaplandığı kazancın taban ve tavan tutarları | 5510 sayılı Kanun 82. madde, asgari ücret tespitine bağlı olarak SGK duyuruları |
| Asgari ücret | Ücretin yasal alt sınırı; prim tabanını ve istisnaları da belirler | Asgari Ücret Tespit Komisyonu kararı, Resmî Gazete ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı |
Yan maliyetler
Bordroda görünmese de işçilik maliyetine dahil edilmesi gereken kalemler vardır. Bunlar işyerine ve sözleşmeye göre değişir:
- Yemek ve yol ödemeleri (nakit veya ayni olmasına göre vergi ve prim durumu farklıdır)
- İş sağlığı ve güvenliği hizmeti, işe giriş ve periyodik sağlık muayeneleri
- Kıdem ve ihbar tazminatı için ileriye dönük ayrılan karşılık
- Yıllık ücretli izin süresince ödenen ücret
- Fazla çalışma, prim, ikramiye ve sosyal yardım ödemeleri
- Eğitim, iş kıyafeti ve ekipman giderleri
Hesap akışı
Maliyet hesabı genellikle şu sırayla yapılır: önce brüt ücret belirlenir, ardından prime esas kazanç alt ve üst sınırla karşılaştırılır. Bu kazanç üzerinden işveren payı primler hesaplanır ve uygulanabilen teşvik tutarı düşülür. Sonuca yan maliyetlerin aylık payı eklenerek bir çalışanın aylık toplam maliyeti bulunur. Yıllık bütçe hazırlanırken asgari ücret ve prim sınırlarında yıl içinde değişiklik olabileceği hesaba katılmalıdır.
Hesaplama yaparken dikkat edilecekler
- Teşviklerin uygulanabilmesi için işyerinin borçsuzluk ve bildirim koşullarını sağlaması gerekir.
- Prime tabi olmayan ödemelerin sınırları yıllık olarak değişebilir.
- Yıl ortasında asgari ücret değişirse prim tabanı ve istisna tutarı da değişir.
- Net ücret üzerinden anlaşılan çalışanlarda vergi dilimi değiştiğinde işveren maliyeti artar.
Ücret hesabının adım adım işleyişi SGK ve bordro rehberi sayfasında, bordro süreçleri bordro sayfasında anlatılır.
Bu konuda sık sorulanlar
Net ücretle anlaşılan çalışanın maliyeti neden yıl içinde artar?
Gelir vergisi kümülatif matraha göre hesaplandığı için yıl ilerledikçe matrah üst dilimlere geçebilir. Net ücret sabit tutulursa aradaki fark işverene yansır.
Asgari ücret değişince hangi kalemler etkilenir?
Prime esas kazancın alt ve üst sınırı, asgari ücret istisnası tutarı ve bazı teşviklerin hesabı asgari ücrete bağlıdır. Bu nedenle değişiklik birden fazla kalemi etkiler.
Teşvikler işçilik maliyetini nasıl etkiler?
Teşvikler işveren payı primin bir kısmını azaltır veya üstlenir. Her teşvikin kendine özgü koşulları vardır ve bildirimde doğru seçilmesi gerekir.
İlgili sayfalar
SGK ve Bordro Rehberi
Personel çalıştırmaya başlayan işletmenin SGK tescili, işe giriş ve çıkış bildirimleri, ücretin brütten nete nasıl hesaplandığı…
Bordro Hizmetleri
Bordro hizmeti, çalışanların aylık ücretlerinin brütten nete hesaplanması, yasal kesintilerin ayrılması ve bu bilgilerin muhtasar…
SGK Bilgileri
Bu sayfa işverenlerin ve bağımsız çalışanların SGK ile yaptığı başlıca işlemleri, kullanılan sistemleri ve güncel prim…
Bu konudaki yazılar
SGK ve Bordro İşe Giriş Bildirgesinden Bordroya: Yeni Personel Alırken Yapılacaklar
Yeni bir çalışan için işe giriş bildirgesi çalışan işe başlamadan önce verilir. Ardından sözleşme ve özlük dosyası…
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır ve mesleki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumlarda mevzuatın güncel hâli esas alınmalıdır. Ayrıntılar için içerik bilgilendirmesi.
