NACE Kodları

NACE kodu nedir?

NACE, Avrupa Topluluğu'nda ekonomik faaliyetlerin istatistiksel sınıflandırmasıdır. Türkiye'de bu sınıflandırma temel alınarak, ulusal ihtiyaçlara göre ayrıntılandırılmış altı haneli faaliyet kodları kullanılır. Kod, işletmenin ne iş yaptığını tek bir standart dille ifade eder ve farklı kurumların aynı faaliyeti aynı şekilde tanımasını sağlar.

Kodun yapısı

Avrupa düzeyindeki sınıflandırma zaman zaman revize edilir. Türkiye'de kullanılan listenin hangi sürüme dayandığı ve güncel kod karşılıkları için resmî listelere bakılmalıdır.

NACE kodu nerelerde kullanılır?

• Vergi dairesi: İşe başlama sırasında ana faaliyet kodu bildirilir. Bu kod, sektörel e-belge zorunlulukları ve bazı vergisel uygulamalar açısından dikkate alınır.
• SGK: İşyeri tescilinde faaliyet kodu, işyerinin tehlike sınıfını ve kısa vadeli sigorta kolları primini belirler.
• İş sağlığı ve güvenliği: İşyeri tehlike sınıfları listesi NACE kodlarına göre düzenlenir; iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi yükümlülükleri bu sınıfa göre değişir.
• Ticaret sicili ve odalar: Ana sözleşmedeki faaliyet konusu ve oda kaydı ile uyumlu olmalıdır.
• Teşvik ve destekler: KOSGEB ve diğer destek programlarında başvuru uygunluğu çoğu zaman faaliyet koduna göre değerlendirilir.
• İstatistik: TÜİK, işletme istatistiklerini bu sınıflandırmaya göre derler.

Doğru kod nasıl seçilir?

1. İşletmenin gelirinin büyük kısmını sağlayan asıl faaliyet belirlenir.
2. Resmî listede bu faaliyeti en dar ve en doğru tanımlayan kod aranır.
3. Kodun açıklama metni okunarak faaliyetin gerçekten kapsama girip girmediği kontrol edilir; yalnızca başlığa bakmak yanıltıcı olabilir.
4. Ana sözleşmedeki amaç ve konu maddesinin bu faaliyeti kapsadığı teyit edilir.
5. Seçilen kodun SGK tehlike sınıfı ve sektörel yükümlülükler açısından sonuçları değerlendirilir.

Ana faaliyet ve yan faaliyet

Bir işletme birden fazla faaliyet yürütebilir. Vergi dairesinde ana faaliyet kodu tek olur, yan faaliyetler ayrıca bildirilebilir. Ana faaliyet zamanla değişirse, örneğin ticaretten üretime geçilirse, kodun da güncellenmesi gerekir. Kod ile fiili faaliyet arasındaki uyumsuzluk, vergi incelemelerinde ve SGK denetimlerinde soru işareti doğurabilir.

Kod seçiminde sık yapılan hatalar

• Gelirin küçük bir kısmını oluşturan yan faaliyetin ana faaliyet olarak seçilmesi
• Toptan ve perakende ticaretin birbirine karıştırılması
• Hizmetin kendisi yerine, hizmette kullanılan aracın veya ürünün koduna göre seçim yapılması
• Faaliyet değiştiği hâlde vergi dairesi ve SGK kayıtlarının güncellenmemesi
• Kodun yalnızca başlığına bakılıp kapsam açıklamasının okunmaması

Bu hatalar çoğu zaman kuruluş aşamasında acele edilmesinden kaynaklanır. Faaliyet planı netleşmeden seçilen kodun ilk yıl sonunda yeniden gözden geçirilmesi pratik bir önlemdir.

Kod nasıl değiştirilir?

Vergi dairesindeki faaliyet kodu değişikliği GİB İnteraktif Vergi Dairesi üzerinden veya vergi dairesine dilekçe ile talep edilebilir. Şirketlerde faaliyet konusu ana sözleşmede yer almıyorsa önce ana sözleşme değişikliği yapılıp tescil ettirilmelidir. SGK'daki işyeri kaydının güncellenmesi ayrıca gerekir ve tehlike sınıfı değişirse prim oranı da değişebilir.

Kod seçiminin şirket kuruluşundaki yeri şirket kuruluş rehberi sayfasında, sektörlere özgü konular sektörler bölümünde anlatılır.