Sektörlere Göre Mali Rehber

Sektör muhasebe sürecini neden değiştirir?

Vergi kanunları bütün mükellefler için aynıdır; fakat bir işletmenin hangi belgeyi ne sıklıkla düzenlediği, gelirini hangi anda kayda aldığı ve hangi kesintilerle karşılaştığı faaliyet alanına göre değişir. Bir restoranın gün sonunda aldığı Z raporu ile bir inşaat firmasının aylar süren hakediş dosyası aynı yevmiye defterine girer, ama ikisini hazırlamanın mantığı birbirine benzemez.

Bu yüzden muhasebe düzeni sektörden bağımsız kurulamaz. Pazaryerinde satış yapan bir işletmede asıl iş, platformdan gelen ödeme raporlarını faturalarla eşleştirmektir. Yazılım geliştiren bir şirkette soru çoğu zaman yurt dışına verilen hizmetin nasıl belgeleneceğidir. Üretim yapan bir işletmede ise maliyetin yanlış hesaplandığı tek bir dönem, yıl sonu kârını doğrudan bozabilir.

Sektör sayfalarında neler var?

Her sayfa benzer soruları sorar, ama cevaplar sektöre özgüdür: o alanda hangi konular öne çıkar, hangi belgeler tutulur, uygulamada hangi hatalar sık yapılır ve süreç hangi hizmet alanlarıyla bağlantılıdır. Sayfalarda vergi oranı ve tutar verilmez. Bunlar her yıl değişebildiği için vergi oranları ve hadler sayfasında ayrıca izlenir.

Satış ve ticaret ağırlıklı faaliyetler

• E-ticaret: kendi internet sitesinden satış yapan işletmeler
• Pazaryeri satıcıları: platform üzerinden satış ve hakediş mutabakatı
• Ticaret işletmeleri: toptan ve perakende, stok ağırlıklı yapı
• İthalat ve ihracat: gümrük belgeleri, KDV iadesi ve kur farkı
• Restoran ve kafeler: ödeme kaydedici cihaz, reçete ve fire

Hizmet ve bilgi ağırlıklı faaliyetler

• Yazılım ve teknoloji
• Dijital hizmetler ve içerik üreticileri
• Serbest meslek erbabı
• Danışmanlık firmaları
• Hekim, avukat, mimar ve mühendis büroları

Üretim, yapım ve yeni kurulan işletmeler

• Üretim ve imalat
• İnşaat ve taahhüt
• Yeni kurulan girişimler

Birden fazla sektöre giren işletmeler

Pek çok işletme tek bir kalıba sığmaz. Hem kendi sitesinden hem pazaryerinden satan, ürününü kendisi üretip yurt dışına da gönderen bir işletme birkaç sayfanın konusuna aynı anda girer. Bu durumda vergi dairesindeki faaliyet kodlarının fiilî faaliyetle uyumlu olması ve her gelir kaleminin ayrı izlenmesi önem kazanır. Faaliyet kodu seçimi için NACE kodları sayfasına bakılabilir; kayıt düzeninin kurulması ise muhasebe ve defter tutma hizmetinin konusudur.