SGK işlemleri hangi sistemlerden yapılır?
İşverenler bildirimlerinin çoğunu SGK e-Bildirge sistemi üzerinden yapar. Sigortalılar ise hizmet dökümü, prim borcu ve tescil kayıtlarını e-Devlet Kapısı'ndaki SGK hizmetlerinden görüntüleyebilir. Prim ve hizmet bilgileri büyük ölçüde muhtasar ve prim hizmet beyannamesi ile e-Beyanname sistemi üzerinden bildirilir.
Sigortalılık türleri
| Tür | Kimleri kapsar | Primi kim öder |
|---|---|---|
| 4/a | Hizmet akdiyle bir veya birden fazla işveren yanında çalışanlar | İşveren, çalışan payını ücretten keserek |
| 4/b | Kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlar, şirket ortakları gibi gruplar | Sigortalının kendisi |
| 4/c | Kamu idarelerinde kadro karşılığı çalışanlar | Kamu idaresi |
Şahıs işletmesi sahipleri ve limited şirket ortakları, belirli koşullarla 4/b kapsamında sigortalı sayılır. Anonim şirkette ise yönetim kurulu üyesi olan ortaklar bu kapsamda değerlendirilir. Somut durumda hangi sigortalılığın geçerli olduğu, başka bir işte 4/a kapsamında çalışılıp çalışılmadığına göre de değişebilir.
İşverenin temel SGK işlemleri
İşyeri tescili
İlk sigortalı çalıştırılmadan önce işyeri SGK'ya tescil edilir. Tescil sonucunda verilen işyeri sicil numarası, işyerinin faaliyet koduna bağlı tehlike sınıfını ve kısa vadeli sigorta kolları prim oranını da belirler.
Bildirgeler
- İşe giriş bildirgesi: Sigortalının çalışmaya başlamasından önce verilir.
- İşten ayrılış bildirgesi: İş sözleşmesi sona erdiğinde kanuni süre içinde verilir.
- Muhtasar ve prim hizmet beyannamesi: Sigortalıların gün ve kazanç bilgileri her dönem bildirilir.
- İş kazası ve meslek hastalığı bildirimi: Olay sonrasında kanuni süre içinde yapılır.
Prim ödemesi
Tahakkuk eden primler anlaşmalı bankalar aracılığıyla ödenir. Ödenmeyen primlere gecikme cezası ve gecikme zammı uygulanır, ayrıca borç işverenin teşviklerden yararlanmasını engelleyebilir.
Güncel değerleri izlenecek kalemler
| Kalem | Ne anlama gelir | Güncel değerin kaynağı |
|---|---|---|
| Prim oranları | Uzun vadeli, kısa vadeli, genel sağlık sigortası ve işsizlik sigortası primlerinin oranları | 5510 sayılı Kanun ve SGK duyuruları |
| Prime esas kazanç sınırları | Primin hesaplandığı kazancın alt ve üst sınırı | SGK duyuruları, asgari ücret tespitine bağlıdır |
| 4/b prim tutarları | Bağımsız çalışanların beyan ettiği kazanç üzerinden ödenen primler | SGK duyuruları |
| İdari para cezaları | Geç veya hatalı bildirimlerde uygulanan cezalar | 5510 sayılı Kanun 102. madde, asgari ücrete bağlı olarak hesaplanır |
Bağımsız çalışanların SGK yükümlülükleri
4/b kapsamındaki sigortalılar primlerini kendileri öder. Vergi mükellefiyeti başlayan şahıs işletmesi sahiplerinde sigortalılık kaydı genellikle vergi dairesinden SGK'ya giden bilgiyle otomatik olarak başlar. Bu nedenle ayrıca başvuru yapılmasa bile prim borcu oluşabilir. Ödenmeyen primler genel sağlık sigortasından yararlanmayı etkileyebilir ve emeklilik hesabında hizmet süresi olarak sayılmayabilir. Mükellefiyet sona erdiğinde vergi dairesindeki terk kaydının SGK kayıtlarına doğru yansıdığı kontrol edilmelidir.
Prim borcu olduğunda
Vadesi geçmiş prim borcu, işverenin teşviklerden yararlanmasını engeller ve borç yoktur yazısı alınamamasına yol açar. Borcun tecil ve taksitlendirilmesi için SGK'ya başvurulabilir. Zaman zaman çıkarılan yapılandırma kanunları da borçların daha uygun koşullarla ödenmesine imkân tanıyabilir; bu kanunların başvuru süreleri kısa olduğu için duyurular yakından izlenmelidir.
Sık kullanılan belgeler
- SGK borcu yoktur yazısı (ihale ve hak edişlerde sıkça istenir)
- Sigortalı hizmet dökümü
- İşyeri tescil belgesi
- Prim tahakkuk ve ödeme dekontları
Personel çalıştırmaya başlarken yapılacakların sırası SGK ve bordro rehberi sayfasında, işlemlerin yürütülmesi SGK işlemleri sayfasında anlatılır.
Bu konuda sık sorulanlar
Şirket ortakları SGK'lı sayılır mı?
Limited şirket ortakları ve anonim şirketlerde yönetim kurulu üyesi ortaklar belirli koşullarla 4/b kapsamında sigortalı sayılır. Başka bir işte çalışma durumu sonucu etkileyebilir.
SGK borcu yoktur yazısı nereden alınır?
İşverenler bu yazıyı SGK e-Bildirge ve e-Devlet üzerindeki işveren hizmetlerinden veya sosyal güvenlik merkezinden alabilir.
İşyerinin tehlike sınıfı neye göre belirlenir?
Tehlike sınıfı işyerinin faaliyet koduna göre belirlenir. Bu sınıf kısa vadeli sigorta kolları primi ile iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerini etkiler.
İlgili sayfalar

SGK ve Bordro Rehberi
Personel çalıştırmaya başlayan işletmenin SGK tescili, işe giriş ve çıkış bildirimleri, ücretin brütten nete nasıl hesaplandığı…

SGK İşlemleri
SGK işlemleri, işverenin Sosyal Güvenlik Kurumu'na karşı işyeri, sigortalı ve prim bildirimlerini süresinde ve doğru belge…

İşçilik Maliyetleri
Bir çalışanın işverene toplam maliyeti brüt ücret, işveren primleri ve yan maliyetlerden oluşur. Bu sayfa kalemleri ve güncel…

NACE Kodları
NACE kodu, işletmenin yaptığı ekonomik faaliyeti gösteren standart sınıflandırma kodudur. Bu sayfa kodun yapısını, nerelerde…
Bu konudaki yazılar
SGK ve Bordro İşe Giriş Bildirgesinden Bordroya: Yeni Personel Alırken Yapılacaklar
Yeni bir çalışan için işe giriş bildirgesi çalışan işe başlamadan önce verilir. Ardından sözleşme ve özlük dosyası…
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır ve mesleki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumlarda mevzuatın güncel hâli esas alınmalıdır. Ayrıntılar için içerik bilgilendirmesi.

