Pazaryeri Satıcıları

Pazaryerinde satışta muhasebenin ana sorunu nedir?

Pazaryeri satıcısının temel muhasebe sorunu, müşteriden alınan bedelin işletmeye doğrudan değil, platform üzerinden ve kesintiler düşülmüş olarak ulaşmasıdır. Satıcı müşteriye fatura keser; platform ise satış bedelinden komisyon, kargo payı, kampanya katılım bedeli ve çeşitli hizmet ücretlerini düşerek kalanı belirli aralıklarla aktarır. Bu nedenle bankaya düşen tek bir ödeme, onlarca satışın ve kesintinin toplamıdır.

Muhasebede bu ödemenin parçalarına ayrılması gerekir. Satış hasılatı satıcının düzenlediği faturalara göre, kesintiler ise platformun düzenlediği faturalara göre ayrı ayrı kaydedilir. Platformun ödeme veya hakediş raporu, bu ayrıştırmanın temel çalışma belgesidir.

Platform kesintileri ve faturaları

Platformlar komisyon, hizmet bedeli, reklam ve kargo gibi kalemler için satıcıya fatura düzenler. Gider ve indirilecek KDV kaydının dayanağı bu faturalardır; ödeme raporundaki kesinti satırları tek başına belge yerine geçmez. Faturaların çoğu platform panelinden indirilir veya e-fatura olarak gelir, bu yüzden her ay eksiksiz toplandığının kontrol edilmesi gerekir.

Platformların yaptığı vergi kesintisi

Elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcılarının, satıcılara yaptıkları ödemeler üzerinden vergi kesintisi yapması uygulaması yürürlüktedir. Kesilen vergi satıcının ödeme raporunda ayrıca görünür ve satıcının geçici vergi ile yıllık beyannamesinde hesaplanan vergiden mahsup edilebilir. Kesinti tutarlarının ait olduğu dönemde kayda alınmaması, mahsup imkânının gecikmesine ya da gözden kaçmasına yol açabilir. Uygulamanın kapsamı ve oranı Cumhurbaşkanı kararıyla belirlendiği için güncel durum vergi oranları ve hadler sayfasından ve GİB duyurularından izlenmelidir.

Düzenli tutulması gereken belgeler

• Her satış için düzenlenen e-arşiv fatura veya e-fatura.
• Platformun dönemsel ödeme, hakediş veya mutabakat raporu.
• Platformun komisyon, hizmet bedeli ve reklam faturaları.
• Kargo platform anlaşmasıyla gönderiliyorsa platformun kargo faturaları, satıcının kendi anlaşmasıysa kargo firmasının faturaları.
• İade, iptal ve geç gönderim gibi nedenlerle yapılan kesintilere ilişkin kayıtlar.
• Platformun yaptığı vergi kesintisini gösteren dökümler.

Birden fazla platformda satış yapılıyorsa her platform için ayrı alacak ve gider alt hesabı kullanmak mutabakatı belirgin biçimde kolaylaştırır. Hangi platformdan ne kadar alacak bulunduğu ve ödemenin hangi tarihte geleceği bu sayede ayrı izlenir.

Ay sonu mutabakatı nasıl yapılır?

Ay sonu mutabakatı, platform raporundaki her satırın bir faturaya ya da bir kesinti faturasına bağlanmasıyla yapılır. Uygulamada şu sıra işe yarar:

1. Platform panelinden ilgili aya ait sipariş ve ödeme raporu indirilir.
2. Rapordaki siparişler, satıcının o ay düzenlediği faturalarla sipariş numarası üzerinden eşleştirilir; faturası kesilmemiş sipariş kalmadığı kontrol edilir.
3. İade ve iptal edilen siparişler ayrılır, ilgili faturaların düzeltildiği görülür.
4. Komisyon, kargo, reklam ve diğer kesintilerin toplamı platformun o aya ait faturalarıyla karşılaştırılır.
5. Bankaya giren ödemeler raporun ödeme bölümüyle eşleştirilir; kalan tutar platformdan alacak olarak bir sonraki aya devreder.

Bu sıra her ay tekrarlandığında yıl sonunda büyük bir fark birikmez. Farklar ortaya çıktığı ay incelenir ve nedeni o dönemde kapatılır. Mutabakat çalışma dosyasının her ay saklanması, ileride bir inceleme olduğunda hangi farkın nasıl açıklandığını göstermeyi de kolaylaştırır.

Sık yapılan hatalar

• Platformdan gelen net ödemeyi satış hasılatı olarak kaydetmek.
• Kampanyalarda satıcının karşıladığı indirimleri ve platformun yansıttığı katılım bedellerini dikkate almamak.
• İade edilen siparişin faturasını düzeltmeden hasılatta bırakmak.
• Panelden indirilmeyen platform faturaları nedeniyle giderleri eksik kaydetmek.
• Satış tarihi ile ödeme tarihi arasındaki farkı göz ardı edip ay sonu alacak bakiyesini izlememek.

Örnek senaryo

Örneğin ev tekstili ürünlerini iki farklı pazaryerinde satan bir limited şirket düşünelim. Platformlardan biri haftalık, diğeri ayda iki kez ödeme yapıyor. Ay sonunda şirketin kestiği faturaların toplamı ile banka girişleri arasında belirgin bir fark var. Platform raporları satır satır açıldığında farkın komisyonlardan, kampanya katılım bedellerinden, platformun yaptığı vergi kesintisinden ve ödeme günü henüz gelmemiş satışlardan oluştuğu görülüyor. Her platform için ayrı alacak hesabı açılıp raporlar faturalarla eşleştirildiğinde fark açıklanıyor; kesilen vergi de mahsup edilmek üzere ayrıca kayda alınıyor.

Kendi sitesi de olan satıcılar

Pazaryerinin yanında kendi sitesinden de satan işletmelerde ödeme kuruluşu kayıtları ayrı bir mutabakat konusu oluşturur; bu durum e-ticaret sayfasında ele alınmıştır. Toptan alış yapıp depo tutan satıcılar için ticaret işletmeleri sayfasındaki stok ve sayım konuları da geçerlidir.

İlişkili hizmetler

Platform raporlarının her ay düzenli işlenmesi muhasebe ve defter tutma hizmetinin, fatura düzeninin elektronik ortama taşınması ise e-dönüşüm sürecinin konusudur.